วัยเยาว์

ประเทือง เอมเจริญ เกิดเมื่อวันที่ 9 ตุลาคม พ.ศ. 2478 ณ จังหวัด ธนบุรี ซึ่งบัดนี้เป็นส่วนหนึ่งของกรุงเทพฯ ประเทืองเป็นบุตรชายคนที่สองในจำนวนบุตรชายสามคนของครอบครัวชาวสวนที่มีฐานะยากจน บิดาของเขาได้บวชเป็นสามเณรตั้งแต่อายุ 7 ขวบ  และอยู่ในเพศสมณะเป็นเวลาถึง 25 พรรษา เมื่อท่านลาสิกขามาอยู่ในเพศฆราวาสนั้น ในช่วงหนึ่ง ท่านได้เข้ารับราชการเป็นเสมียนในกรมแพทย์ทหารบก ด้วยเหตุที่ท่านอยู่ในเพศสมณะเป็นเวลานาน ท่านจึงรอบรู้ในหลักธรรมของพุทธศาสนา และดำรงชีวิตสงบสันโดษตามคำสอนของพระพุทธเจ้า ท่านเป็นผู้ที่มีมนุษยสัมพันธ์ดี มีความโอบอ้อมอารี และเป็นหัวหน้าครอบครัวที่มีความรับผิดชอบดียิ่ง นอกจากนี้แล้ว ท่านยังเป็นผู้ที่มีความถนัดเป็นพิเศษในงานช่างทุกประเภท และมีอุปนิสัยชอบเล่นดนตรี อ่านหนังสือ และแต่งบทกลอน คุณสมบัติเหล่านี้ของท่านได้ตกทอดมาถึงบุตรชายทั้งสามคน

ประเทืองใช้ชีวิตวัยเยาว์อยู่ในสวนฝั่งธนบุรี ที่ร่มรื่นและสงบเงียบใกล้แม่น้ำเจ้าพระยา ในสมัยนั้น ฝั่งธนบุรีเต็มไปด้วยเรือกสวนไร่นา แม่น้ำลำคลอง อุดมสมบูรณ์ด้วยสัตว์น้ำนานาชนิด ชีวิตของผู้คนเรียบง่ายและมีสันติสุข ประเทืองชอบไปว่ายน้ำที่แม่น้ำเจ้าพระยา ความสดชื่นของสายน้ำและความเขียวชอุ่มของแมกไม้หล่อหลอมความสุขให้กับประเทือง และทำให้เขามองเห็นคุณค่าของสรรพสิ่งในธรรมชาติที่เอื้อประโยชน์ต่อการดำรงชีวิต

ครอบครัวของประเทืองเป็นครอบครัวไทยในสังคมชนบท การอบรมเลี้ยงดูที่ประเทืองได้รับในวัยเยาว์ก็คือ เด็กต้องเชื่อฟังผู้ใหญ่ ต้องอยู่ในโอวาทของพ่อแม่ซึ่งเป็นหัวหน้าครอบครัว ต้องช่วยทำงานเท่าที่สามารถจะช่วยได้ พ่อแม่อบรมเลี้ยงดูลูกโดยใช้หลักคุณธรรมทางศาสนา และยึดมั่นวัฒนธรรมประเพณีเป็นหลักในการดำเนินชีวิต

ประเทืองได้เข้าศึกษาเล่าเรียนในโรงเรียนประถมศึกษาใกล้บ้าน ในช่วงของการศึกษา เขารักวิชาวาดเขียนและวิชาขับร้องเป็นพิเศษ เมื่อเรียนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 บิดาก็ได้ถึงแก่กรรม เมื่อขาดบิดาผู้เป็นหลักของครอบครัวเสียแล้ว การศึกษาเล่าเรียนของประเทืองก็ได้จบสิ้นลง